ΑΡΙΣ ΚΑΖΑΚΟΣ: Εγκλημα ο κατακερματισμός του συνδικαλιστικού κινήματος

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον Γ. ΚΙΟΥΣΗ

Το μέλλον των εργασιακών σχέσεων, αν οι άνθρωποι μείνουν στην παθητικότητα και την καταστολή, είναι δυσοίωνο.

Αντί για εργατοδικαιική προστασία και κοινωνικά δικαιώματα θα έχει πολλή ξηρασία, πολλή ψευδοανεξάρτητη εργασία, γενικευμένο καθεστώς επισφαλών, κακοπληρωμένων και, εντέλει, τοξικών εργασιακών σχέσεων. Η εποχή μας δεν είναι μια εποχή κοινωνικής ειρήνης, είναι μια εποχή μεγάλης κοινωνικής βίας, άλογης βίας, και επιβολής μιας πνευματικής και διανοητικής καταστολής. Αυτό το βλέπετε ανάγλυφο στις αναξιοπρεπείς, επισφαλείς και τοξικές εργασιακές σχέσεις με «συμβάσεις – σκουπίδια». Το βλέπετε και στην παθητικότητα των ανθρώπων». Αυτά υποστηρίζει ο Αρις Καζάκος, καθηγητής Εργατικού Δικαίου.

Κύριε καθηγητά, η έννοια «Εργατικό Δικαίο» δεν μοιάζει κάπως «οξύμωρο» σχήμα στις μέρες μας;

«Πράγματι, φαίνεται οξύμωρο, αλλά μόνο σε μια πρώτη, επιφανειακή προσέγγιση των πραγμάτων. Είναι τόσο οξύμωρο όσο οξύμωρο είναι να είναι κανείς γιατρός σε μια πανδημία της γρίπης των χοίρων. Το πρόβλημα είναι άλλης τάξης: Το τι κάνει κανείς σε τέτοιες συνθήκες ήττας των κοινωνιών, το αν έχει συνείδηση της αποστολής του, το πώς αντιδρά στην κρίση του Εργατικού Δικαίου και των εργασιακών σχέσεων, το ποια θέση παίρνει σε ένα βασικό ζήτημα όπως είναι η προστασία του εργαζομένου απέναντι στη βία των εργασιακών σχέσεων και της μισθωτής εργασίας. Υπάρχουν, λοιπόν, εργατολόγοι και εργατολόγοι. Αυτοί που εκκινούν από την αντίληψη ότι το Εργατικό Δίκαιο είναι, για την ακρίβεια θέλει να είναι χωρίς να τα καταφέρνει, «μεροληπτικό» δίκαιο, δίκαιο που ευνοεί το αδύνατο μέρος. Οτι σε αξιοπρεπείς ανθρώπους αντιστοιχούν αξιοπρεπείς εργασιακές σχέσεις, όσο γίνεται. Στην απέναντι πλευρά βρίσκονται όσοι αντιλαμβάνονται το Εργατικό Δίκαιο ως εργαλείο και μηχανισμό εμπέδωσης της εξουσίασης ανθρώπου από άνθρωπο και το επαγγελματικό – οικονομικό συμφέρον καθορίζει τη στάση τους απέναντι στην κρίση, που την αντιλαμβάνονται ως ευκαιρία πλουτισμού. Στο Εργατικό Δίκαιο και στις εργασιακές σχέσεις αντικατοπτρίζεται ο υπαρκτός νομικός πολιτισμός μας. Γιατί παρά τις συνήθεις μεγαλοστομίες, το επίπεδο του νομικού πολιτισμού μας από τέτοια στοιχεία κρίνεται από το πώς αντιμετωπίζει τη βία, οικονομική και κοινωνική, που ασκείται στους αδυνάτους. Αυτό που μας δείχνει σήμερα ο καθρέφτης των εργασιακών σχέσεων είναι ένα άσχημο, γερασμένο πρόσωπο τοξικών εργασιακών σχέσεων, εργασιακών σχέσεων επισφαλών και κακοπληρωμένων. Τα πράγματα δεν ήταν πάντοτε έτσι, ούτε θα μείνουν για πάντα έτσι!»

Εδώ και χρόνια είναι κυρίαρχη η αντιπαλότητα που επικρατεί στους κόλπους του συνδικαλιστικού κινήματος. Δεν είναι «πολυτέλεια» για το συνδικαλιστικό κίνημα ο αλληλοσπαραγμός;

«Αυτό που εσείς λέτε, κομψά, «πολυτέλεια» εγώ το ονομάζω καταστρεπτικό! Ο de facto κατακερματισμός συνδικαλιστικών δυνάμεων, οι χωριστές δράσεις, πορείες και συγκεντρώσεις είναι κάτι παραπάνω από λάθος, είναι έγκλημα! Οχι ότι δεν πρέπει να υπάρχουν διαφορετικές συνδικαλιστικές και πολιτικές προσεγγίσεις των πραγμάτων, αλίμονο! Ούτε ότι οι δράσεις των συνδικάτων δεν δικαιολογούν κριτική, και μάλιστα σκληρή! Αλλά τα συνδικάτα, εδώ και αλλού, ήταν πάντοτε χωνευτήρια διαφορετικών, πολλές φορές διαμετρικά αντίθετων, απόψεων και γραμμών. Δείτε για παράδειγμα τη ΓΣΕΕ και τα μεγάλα Εργατικά Κέντρα, πώς λειτούργησαν ήδη από τα χρόνια της ίδρυσής τους. Η οργανωτική ενότητα είναι μια αυταξία ακριβή, όπως φαίνεται ιδίως σε καιρούς κρίσης όπως οι δικοί μας».

«Οι ήττες που υφίστανται τα συνδικάτα δεν οφείλονται μόνον στην κρίση αξιοπιστίας που περνούν στην Ελλάδα και διεθνώς, αλλά όχι σπάνια και στο γεγονός ότι ο αντίπαλος είναι ισχυρότερος», έχετε δηλώσει. Τι γίνεται με τις μάχες; Δίνονται σκληρές μάχες από την πλευρά του συνδικαλιστικού κινήματος;

«Αυτό το είπα και το έγραψα. Κριτικάροντας μια τάση μαζοχιστικής αυτομαστίγωσης πολλών ή και κακόπιστης κριτικής, συνδικαλιστών και μη, πολιτικών και πολιτών. Είναι, πράγματι, πεποίθησή μου ότι ο αντίπαλος ήταν και εξακολουθεί να είναι ισχυρότερος. Το κεφάλαιο, με όλες τις μετωνυμίες ή τα ψευδώνυμά του, είναι πανίσχυρο, εκμεταλλευόμενο και την τεράστια προωθητική και ανανεωτική δύναμη που διαθέτει σε πολλά πεδία. Δείτε ποιοι είναι οι «παίκτες» στην παγκόσμια πολιτική και οικονομία, για να κρίνετε. Αλλά, εν πολλοίς, ο αντίπαλος είναι δυνατότερος εξαιτίας των δικών μας αδυναμιών, γιατί οι άνθρωποι βρίσκονται σε καταστολή ή έχουν υποστεί ένα είδος λοβοτομής. Δείτε τώρα αυτούς που παίρνουν τις μεγάλες αποφάσεις, στις συνθήκες αυτής της τρομερής οικονομικής κρίσης της παγκοσμιοποίησης, μιας κρίσης που, ας μην ξεγελιόμαστε, είναι κυρίως πολιτική. Δείτε τους πώς αντιδρούν και ποια πολιτικά μέτρα παίρνουν! Τους θεωρείτε ακόμη ικανούς διαχειριστές; Θέλει ιδιαίτερες διαχειριστικές, οικονομικές και πολιτικές ικανότητες για να επιρρίψεις τα βάρη της κρίσης στους ώμους των αδυνάτων;»

Το συνδικαλιστικό κίνημα άλλοτε δίνει και άλλοτε δεν δίνει σκληρές μάχες;

«Βέβαια. Αυτό όμως δεν είναι μόνο θέμα συνδικαλιστικών προθέσεων και γραμμών ή επάρκειας, γενικά. Η κατάσταση των ανθρώπων, όπως σας την περιέγραψα λίγο πριν, είναι αυτό που συχνά, όχι πάντοτε, επικαθορίζει τη συνδικαλιστική ετοιμότητα. Οταν τόσο πολλοί ασκούν το «θεμελιώδες δικαίωμά τους στο φόβο», μήπως χάσουν τη δουλειά τους ή, χειρότερα, τη βολή τους, κανένα συνδικάτο δεν μπορεί να σχεδιάζει και να εκτελεί εν κενώ. Δείτε πόσο απογοητευτικά είναι τα ποσοστά συμμετοχής σε κάποιες απεργίες, ακόμη και κραταιών συνδικάτων! Δείτε από την άλλη πλευρά τις τεράστιες κινητοποιήσεις κατά του πολέμου στο Ιράκ ή τις εκπληκτικές πολιτικές απεργίες διαμαρτυρίας κατά των διαφόρων σχεδίων «μεταρρύθμισης» της κοινωνικής ασφάλισης».

Εκτιμάτε ότι σήμερα η συνδικαλιστική δράση και οι συνδικαλιστικές οργανώσεις υφίστανται πόλεμο από οργανωμένα εργοδοτικά συμφέροντα;

«Η ερώτησή σας μου στενεύει λίγο το πεδίο θέασης. Γιατί οι συνδικαλιστικές οργανώσεις και οι εργαζόμενοι, γενικά, υφίστανται τον πόλεμο οργανωμένων εργοδοτικών συμφερόντων που είναι κυρίαρχα στον κόσμο και εκφράζονται σε όλα τα επίπεδα, και κυρίως το πολιτικό. Αυτό που προσπαθώ να πω και να υποστηρίξω με όλες μου τις δυνάμεις είναι ότι πρέπει να πολιτικοποιήσουμε την όλη συζήτηση. Ο,τι συμβαίνει στους ανθρώπους σήμερα δεν είναι αποτέλεσμα κάποιων αντικειμενικών και απαρασάλευτων οικονομικών νόμων αλλά πολιτικών επιλογών. Αντιστοίχως, οι ευθύνες (και εννοώ ευθύνες όλων μας, ακόμη και λόγω δικών μας παραλείψεων) είναι κυρίως πολιτικές και όχι, όπως εντέχνως προβάλλεται από πολλές πλευρές, ευθύνες άπληστων τραπεζιτών και golden boys. Χρησιμοποιούν την παγκόσμια οικονομική κρίση σαν πλυντήριο πολιτικών ευθυνών».

Πώς βλέπετε το μέλλον των εργασιακών σχέσεων; Μοιάζει δυσοίωνο; Η φετινή παγκόσμια ύφεση επιτείνει την κατάσταση;

«Αυτού του είδους η αγορά που γνωρίσαμε τα τελευταία 25 χρόνια, ένα αληθινό φαρ-ουέστ κοινωνικών σχέσεων, το δείχνει καθαρά: Η αγορά δεν έχει εσωτερική συνάφεια με τη δημοκρατία. Δείτε για παράδειγμα τη «δημοκρατία» της Χιλής του Πινοσέτ και της Κίνας, σε καθεστώς «ελεύθερης» αγοράς στήθηκε. Αντίθετα, συνάφεια με τη δημοκρατία -και μάλιστα ισχυρή- έχει η ευημερία που γνώρισαν οι δυτικές κοινωνίες μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ούτε αυτή η λειψή, με πολλά ολιγαρχικά στοιχεία και παρ’ όλα αυτά ακριβή μεταπολεμική δημοκρατία, θα αντέξει σε μια κατάσταση ανθρώπων που θα έχουν αναξιοπρεπή δουλειά και ζωή. Ομως ο Δήμος των Ελλήνων, ο Δήμος εδώ και αλλού, κάποια στιγμή θα μιλήσει σε πρώτο πρόσωπο. Ας το καταλάβουμε καλά: «Οι μεγάλοι μάς φαίνονται μεγάλοι μόνο και μόνο γιατί είμαστε πεσμένοι στα γόνατα. Ας σηκωθούμε όρθιοι!»»

ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (02-05-2009)

Ο ΑΡΙΣ Γ. ΚΑΖΑΚΟΣ είναι καθηγητής Εργατικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Uncategorized

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s